W związku z ustalonymi celami protokołów Green Deal i Fit For 55 oraz rosnącymi wymaganiami dotyczącymi znaczącej redukcji emisji gazów cieplarnianych, czeski producent samochodów Tatra zareagował, opracowując kilka prototypów pojazdów HDV z napędami alternatywnymi.
Na początku okresu, w którym nacisk na tzw. e-mobilność był znaczny, zarząd producenta samochodów w Kopřivnicach podjął decyzję o podjęciu prac badawczo-rozwojowych nad kilkoma prototypami ciężarówek Tatra na podwoziach serii modeli FORCE, za każdym razem z innym rodzajem napędu.
Ogniwa paliwowe wodorowe
Pierwszy powstał w latach 2022/2023 – Tatra FORCE e-Drive FCEV 8x6 (1+3, ostatnia oś sterowana systemem VSE, kabina FIRE-S) z dwoma wodorowymi ogniwami paliwowymi Ballard (2 x 110 kW), baterią trakcyjną z chemią Li NMC od EVC Group o pojemności 171 kWh i systemem plug-in, silnikiem elektrycznym Danfoss o mocy ciągłej 480 kW (szczytowej 580 kW) i momencie obrotowym 2300 Nm . Zastosowano główną przekładnię, zrobotyzowaną wersję Tatry 5TS 210n z elektronicznym systemem zmiany biegów Norgren. Masa całkowita pojazdu wynosi 44 tony lub do 62 ton w zestawie. W ciągu kilku miesięcy pojazd został uzupełniony o mobilną stację tankowania wodoru w formie kontenera ISO. Od tego czasu pojazd był testowany i zbierał wiele cennych informacji, np. z jazdy w ruchu o dużym zapyleniu, gdzie miał być wykorzystywany głównie w budownictwie lub górnictwie.
Napęd hybrydowy
Drugim wdrożonym rozwiązaniem był model Tatra FORCE e-Drive 8x8.1R z napędem hybrydowym w roku 2024. Oprócz standardowego silnika IC Tatra T3 V8 RE Euro III chłodzonego powietrzem o mocy maksymalnej 300 kW i momencie obrotowym 2100 Nm , podwozie Force zostało wyposażone w silnik elektryczny/generator Danfoss o mocy ciągłej 300 kW (szczytowej 500 kW) oraz akumulator trakcyjny LTO o pojemności 67 kWh.
Główną skrzynią biegów jest siedmiobiegowa, w pełni automatyczna skrzynia biegów Allison 4900. Czterodrzwiowa kabina FORCE III. Wersja z platformą, a także ostateczny kolor (zielony, choć ostry) sugerują, że jest to prototyp, który w przyszłości powinien zostać przewidziany do wersji wojskowej. Masa całkowita wynosi 38 ton, a masa użytkowa – 22 tony.
Napęd całkowicie elektryczny
Trzeci i jak dotąd ostatni prototyp serii Tatra FORCE e-Drive to model w pełni elektryczny. Dwudrzwiowa kabina typu FIRE-S została umieszczona na czteroosiowym podwoziu. Pomiędzy nią a odchylaną konstrukcją nośną S1 firmy VS-Mont umieszczono pakiety akumulatorów Webasto Pro 40 o pojemności 480 kWh (masa akumulatora ok. 3 t, zasięg ok. 300 km). Silnik elektryczny trakcyjny Danfoss o mocy ciągłej 330 kW (szczytowej 550 kW) i momencie obrotowym ok. 2300 Nm napędza koła wszystkich osi za pośrednictwem zautomatyzowanej czterobiegowej skrzyni biegów Eaton i dodatkowej/redukcyjnej skrzyni rozdzielczej Tatra. Niewielką ciekawostką wykraczającą poza strategię prototypu jest system kamer Orlaco zastępujący system zewnętrznych lusterek wstecznych. Masa całkowita może sięgać do 44 t, z czego dobra połowa masy jest użyteczna. Masa całkowita zestawu do 62 ton.
Czeskiej Tatry nie można „podejrzewać” o przygotowanie masowej produkcji pojazdów HDV z napędami alternatywnymi, przynajmniej nie w najbliższej przyszłości. Powodem budowy niewątpliwie bardzo kosztownych prototypów jest konieczność przygotowania się na przyszłość. Co jeśli zainteresowanie, choć drastycznie stymulowane przez fatalne regulacje prawne lub społeczne, wzrośnie z dzisiejszych 1,5% (głównie transport dystrybucyjny, regionalny i miejski) lub 0,05% (transport budowlany i górniczy) do tak rozsądnego poziomu? Tatra będzie musiała oferować takie rozwiązania. Dzięki doświadczeniu i wiedzy, jakie zdobędzie dzięki rozwojowi i eksploatacji wspomnianych prototypów, będzie mogła skutecznie zareagować. Kupuj komponenty lub całe alternatywne układy napędowe w sposób przemyślany i stosunkowo łatwo integruj je z typowymi podwoziami „koncepcji Tatra”.
Dziś wygląda to na podróż składającą się z indywidualnych, różnych kroków, ale strategia jest jasna i z perspektywy producenta samochodów Tatra – mądra i inteligentna.
Milan Olšanský
Zdjęcie: autor, archiwum
