GDDKiA oprócz realizowanego co 5 lat Generalnego Pomiaru Ruchu (GPR), obejmującego wszystkie odcinki dróg krajowych, na bieżąco monitoruje ruch na wybranych odcinkach sieci korzystając z automatycznych stanowisk pomiarowych.
Na infrastrukturę stacji automatycznych SCPR składają się przede wszystkim liczniki korzystające z pętli indukcyjnych zainstalowanych w nawierzchni drogi. Ponadto jako źródła danych o ruchu wykorzystywane są również dane z systemów preselekcji wagowej, od operatorów autostrad koncesyjnych oraz Krajowej Administracji Skarbowej (obsługującej m.in. system poboru opłat e-TOLL).
Stacje SCPR dostarczają danych o liczbie pojazdów przejeżdżających przez dany przekrój pomiarowy w jednostce czasu (godzina, doba lub znaczniki czasu dla poszczególnych pojazdów), w podziale na różnego typu kategorie pojazdów. Część z nich dostarcza także dane o prędkości pojazdów oraz odstępach pomiędzy nimi.
Wyniki pomiarów automatycznych dają możliwość określenia zmian ruchu w czasie, niezbędnych w wielu pracach studialnych i projektowych, jak również w analizach dotyczących ochrony środowiska.
Analizując wyniki ze stacji SCPR z 2022 r. widać, że w porównaniu z rokiem 2021 na sieci dróg międzynarodowych, objętych pomiarem automatycznym, ruch ogółem wzrósł o 2,7 proc. Dla pozostałych dróg, ze względu na małą próbę porównywalnych stacji pomiarowych, niemożliwe było określenie wskaźnika zmian ruchu.
W 2022 roku na sieci dróg krajowych objętych ciągłym pomiarem ruchu nie było już widocznego wpływu pandemii COVID-19 i wynikających z niej ograniczeń, które istotnie oddziaływały na wielkości ruchu rejestrowane w latach 2020 i 2021. Poziom ruchu na wielu stacjach pomiarowych był zbliżony do tego rejestrowanego w 2019 roku, czyli ostatniego przed wybuchem pandemii.
Tygodniowe wahania wielkości ruchu dobowego nie ulegają istotnym zmianom pomiędzy poszczególnymi latami. Największe natężenie ruchu w tygodniu, w stosunku do średniego dobowego ruchu rocznego (SDRR) obserwowane jest w piątki - jest ono o ok. 15 proc. większe od SDRR. Najmniejsze rejestrowane jest w soboty i niedziele - na poziomie o ok. 15 proc. mniejszym w stosunku do SDRR).
Porównując wielkości średniego dobowego ruchu w poszczególnych miesiącach roku do SDRR uzyskujemy informacje o zmienności ruchu w ciągu roku. Ponadto, ze względu na znaczne różnice w sezonowych wahaniach ruchu, w analizach wyodrębnia się drogi przenoszące ruch o charakterze gospodarczym oraz takie, na których dominuje ruch turystyczno-rekreacyjny, cechujące się znacznie zwiększonym ruchem w miesiącach wakacyjnych.
Większość automatycznych stacji pomiarowych, oprócz dostarczania informacji o liczbie pojazdów ogółem, dokonuje jeszcze ich klasyfikacji na poszczególne kategorie. Zazwyczaj sześć lub siedem różnych kategorii pojazdów np. motocykle, samochody osobowe, samochody dostawcze, samochody ciężarowe, samochody ciężarowe z przyczepami lub naczepami, autobusy. Przy czym, ze względu na ograniczenia technologiczne metody detekcji pojazdów, niektóre stacje pomiarowe przypisują większe pojazdy dostawcze do kategorii samochodów ciężarowych bez przyczep.
Struktura rodzajowa ruchu na stacjach automatycznych nie uległa istotnym zmianom w okresie 2019-2022. Największy udział w ruchu, tj. ok. 64 proc. mają samochody osobowe. Drugie w kolejności, z ok. 21-procentowym udziałem, są samochody ciężarowe z przyczepami i naczepami. Istotny jest także ponad 10-procentowy udział w ruchu samochodów dostawczych.
A jak rozkłada się ruch w ciągu doby na drogach objętych pomiarem automatycznym? Prawie 80 proc. ruchu pojazdów lekkich oraz 73 proc. ruchu pojazdów ciężkich przypada na godziny dzienne 6-18. W godzinach nocnych tj. 22-6 porusza się prawie 16 proc. pojazdów ciężkich i tylko ok. 7 proc. pojazdów lekkich.
Wyniki analiz danych ze stacji SCPR z 2022 roku, w tym szczegółowe raporty dla poszczególnych stanowisk są dostępne na stronie internetowej. GDDKiA prezentuje w nich m.in. informacje dotyczące poszczególnych stacji SCPR w zakresie: średniego dobowego ruchu w kolejnych miesiącach roku, natężenia ruchu w 30, 50, 100, 150 i 200 godzinie w roku w odniesieniu do SDRR, procentowego rozkładu prędkości pojazdów silnikowych, wykresów trendu rozwoju ruchu, uśrednionego dobowego rozkłady ruchu w poszczególne dni tygodnia, dla każdego miesiąca roku, struktury rodzajowej ruchu, proporcji dobowego natężenia ruchu do SDRR dla każdego dnia w roku.
