Tematyka wzrostu cen i działania mechanizmu waloryzacji zdominowały spotkanie Rady Ekspertów przy Ministrze Infrastruktury, w którym udział wziął m. in. wiceminister infrastruktury Rafał Weber.

Ponieważ realizowane i planowane przez nas inwestycje są gwarancją stabilności całego rynku budowlanego, ważne jest by wykonawcy realnie oceniali swoje możliwości w zakresie realizacji prac - powiedział Tomasz Żuchowski, p.o. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

Jak działa waloryzacja

GDDKiA wprowadziła mechanizm waloryzacji dla robót drogowych, oparty o wskaźniki GUS, już w styczniu 2019 r. Dwa lata później (w styczniu 2021 r.) mechanizm waloryzacji stał się powszechnie obowiązującym prawem dzięki ujęciu w nowej ustawie Prawo zamówień publicznych.

Limit waloryzacyjny na kontraktach GDDKiA wynosi (+/-) 5 proc. od wartości zaakceptowanej kwoty kontraktowej, a podlega mu 50 proc. wartości płatności za kontrakt. Na tzw. koszyk waloryzacyjny składają się ceny: paliwa, cementu, asfaltu, stali i kruszywa, a także średnie wynagrodzenie pracowników branży. Pod uwagę brany jest indeks zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI).

Należy pamiętać, że wzrost cen materiałów budowlanych nie jest jedynym ryzykiem, które może wpłynąć na czas zakończenia inwestycji oraz jej koszt. Wpływ na to mogą mieć również m. in. braki kadrowe lub sprzętowe, kolizje z gestorami sieci (np. energetycznej), warunki pogodowe czy nawet wykopaliska archeologiczne.

Dlatego mechanizm waloryzacji w żadnym stopniu nie zwalnia wykonawców z analizy ryzyka i odpowiedniej do niego wyceny ofert.

Według danych przedstawionych na spotkaniu przez panią Balbinę Kacprzyk, reprezentującą Stowarzyszenie Kosztorysantów Budowlanych oraz firmę WACETOB, od stycznia br. stawki robocizny kosztorysowej wzrosły m. in. o 1,9 proc. dla robót budowlanych i sanitarnych. O 1,6 proc. wzrosły stawki dla instalacji elektrycznych, a o 1,8 proc. dla robót inżynieryjnych.

Z kolei dr Damian Kaźmierczak, Główny ekonomista Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa, wskazał różnice między wskaźnikami GUS a cenami rynkowymi asfaltu i stali. W trakcie dyskusji po wystąpieniu, zaproponował również rozważenie czy 5 proc. limit waloryzacyjny jest wystarczający, szczególnie przy tak dynamicznym wzroście cen jak obecnie, oraz czy waloryzacji powinna podlegać większa niż 50 proc. część płatności za kontrakt.

Podczas dyskusji pojawiły się sugestie, że za wzrost cen i związane z tym ryzyka dla realizacji inwestycji w dużej mierze odpowiada zbyt duża liczba zleceń na całym rynku budowlanym (inwestycje drogowe, kolejowe, kubaturowe). Ponownie odżywa więc pytanie, jak dużym potencjałem realnie dysponują firmy wykonawcze i ile są w stanie „przerobić” w skali roku.